Naturstein is een van de oudste bouwmaterialen die de mens gebruikt. Al duizenden jaren bouwen mensen ermee, van de piramides in Egypte tot de kathedralen in Europa. Wat dit materiaal zo bijzonder maakt, is dat geen enkele steen precies hetzelfde is. Elke plaat, elke blok heeft zijn eigen kleur, patroon en textuur. Dat geeft een ruimte of tuin een uitstraling die je met kunstmatige materialen moeilijk kunt nabootsen.
Soorten gesteente en waar ze vandaan komen
Er zijn drie grote groepen natuursteen: stollingsgesteente, sedimentgesteente en metamorf gesteente. Graniet is een bekende soort stollingsgesteente. Het ontstaat diep in de aarde als vloeibaar magma langzaam afkoelt en hard wordt. Zandsteen en kalksteen zijn voorbeelden van sedimentgesteente. Die vormen zich als zand, schelpen of andere deeltjes over miljoenen jaren samendrukken. Marmer is metamorf gesteente: kalksteen dat door enorme druk en hitte van vorm verandert. Elke soort heeft zijn eigen eigenschappen. Graniet is erg hard en goed bestand tegen regen en vorst. Kalksteen is zachter en heeft vaak een warme, lichte kleur. Leisteen splijt makkelijk in dunne platen en wordt veel gebruikt voor dakbedekking. Waar een steen vandaan komt, bepaalt ook hoe hij eruitziet. Italiaans marmer ziet er anders uit dan Belgisch marmer, ook al zijn het allebei marmersoorten.
Gebruik van natuursteen in en rondom het huis
Binnen en buiten het huis zijn er veel toepassingen voor dit materiaal. In de badkamer of keuken kiest men vaak voor gepolijste platen als werkblad of wandbekleding. Marmer en graniet zijn daar populaire keuzes vanwege hun gladde oppervlak en fraaie tekening. Voor vloeren in woonkamers of hal kiest men vaak voor leisteen, kwartsiet of travertijn. Die hebben een matte uitstraling en voelen stevig aan onder de voet. Buiten het huis kom je het materiaal tegen als terrastegel, oprijlaan, keermuur of vijverrand. Gebakken steen of keramiek kan soms op gesteente lijken, maar heeft niet dezelfde diepte in kleur en structuur. Rondom de tuin geeft dit soort materiaal een natuurlijk beeld dat goed past bij planten en groen. Doordat gesteente van nature voorkomt, past het ook goed in een omgeving met bomen, mos of water.
Onderhoud en duurzaamheid
Een veelgehoorde gedachte is dat gesteente helemaal geen onderhoud nodig heeft. Dat klopt maar gedeeltelijk. Sommige soorten zijn inderdaad erg sterk en gaan tientallen jaren mee zonder veel aandacht. Graniet buiten bijvoorbeeld is goed bestand tegen weer en wind. Maar kalksteen of marmer in de keuken kan vlekken krijgen van zuur, zoals citroensap of azijn. Daarom behandelt men zulke oppervlakken soms met een speciale impregneerlaag. Die laag vult de kleine poriën in de steen op, zodat vloeistoffen minder snel worden opgenomen. Ook voor buiten kan impregneren nuttig zijn, zeker in een klimaat met veel regen en vorst. Tegels die vorstbestendig zijn, hebben een lage porositeit. Dat betekent dat er weinig water in de steen trekt. Water dat bevriest in de poriën kan namelijk scheuren veroorzaken. Bij het kiezen van een soort voor buiten is het goed om dit te checken. Onderhoud bestaat verder uit regelmatig vegen en af en toe schoonmaken met een milde zeep. Agressieve schoonmaakmiddelen kunnen het oppervlak aantasten.
Duurzaamheid en milieu
Gesteente winnen uit de aarde heeft gevolgen voor het landschap. Steengroeves nemen ruimte in en veranderen het terrein ingrijpend. Toch zijn er ook positieve kanten. Natuursteen heeft geen fabrieksproces nodig zoals beton of keramiek. Het materiaal wordt zo uit de aarde gehaald en verwerkt. Bovendien gaat het heel lang mee, waardoor je het niet snel hoeft te vervangen. Dat scheelt op de lange termijn materiaal en energie. Steeds meer bedrijven in de sector letten op hoe ze omgaan met oude steengroeves. Sommige worden na gebruik omgezet in natuurgebied, zoals wetland of bos. Gerecycled gesteente wordt ook steeds vaker gebruikt, bijvoorbeeld als vulmateriaal bij wegenbouw of als fundering. Wie bewust kiest voor materiaal dat dicht bij huis gewonnen is, vermindert ook de uitstoot door transport. Zo heeft de keuze voor dit tijdloze materiaal meer aspecten dan alleen hoe het eruitziet.
Veelgestelde vragen
Is alle natuursteen geschikt voor gebruik buiten?
Niet elke steensoort is geschikt voor buiten. Voor gebruik buiten heeft men gesteente nodig dat weinig water opneemt en bestand is tegen vorst. Graniet en sommige soorten kwartsiet zijn goede keuzes. Kalksteen en marmer zijn kwetsbaarder en zijn beter geschikt voor gebruik binnen.
Hoe herken je echte steen tegenover een namaak?
Echte steen is kouder aan de aanraking dan keramiek of kunststof. Het patroon in de steen loopt ook door aan de zijkanten en is nooit precies hetzelfde als op een andere tegel. Bij namaak zie je vaak een herhalend patroon en is het oppervlak overal gelijk van kleur.
Hoe vaak moet je een stenen vloer impregneren?
Een stenen vloer impregneren is niet altijd nodig, maar wordt wel aangeraden voor poreuze soorten zoals kalksteen of travertijn. Hoe vaak je dit moet doen hangt af van het gebruik en het type impregneer. Gemiddeld is een behandeling eens in de twee tot vijf jaar voldoende.
Wat is het verschil tussen gepolijste en onbehandelde steen?
Gepolijste steen heeft een glad, glanzend oppervlak. Het patroon in de steen komt daardoor goed naar voren. Onbehandelde of ruwe steen heeft een mat oppervlak en voelt ruwer aan. Ruwe steen is minder glad en daardoor minder glad bij regen, wat het een goede keuze maakt voor buiten.
